ΑΡΧΕΤΥΠΑ ΖΩΩΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ, ΤΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ
Μάλιστα, από τις πρότερες εποχές, το ανθρώπινο είδος έχει εκφράσει την ευλάβειά του για τον φυσικό κόσμο χρησιμοποιώντας ζώα ως τοτέμ και σύμβολα των υψηλότερων ιδανικών.
Η πανίδα της γης έχει χρησιμοποιηθεί για να εκφράσει την δύναμη των κανόνων (λιοντάρι), την αγνότητα του Θεού (αμνός), και τις ιερές αρχές του σύμπαντος (ερπετό και αετός).
Οι Τολτέκοι και άλλες Μέσο-Αμερικανικές κοινωνίες λάτρευαν το φτερωτό ερπετό Quetzalcoatl, έναν θεό που ήταν κυρίαρχος των ανέμων και του ουρανού, και προστάτης των ανθρώπων του. Στην Ελληνική μυθολογία, το κεφάλι της Μέδουσας σπαρταρούσε με ζωντανά φίδια, σύμβολο της κυρίαρχης γυναικείας σοφίας της (αλλά μια ματιά της λεγόταν ότι μετέτρεπε τους ανθρώπους σε πέτρα), ενώ ο ήρωας Ηρακλής παριστανόταν συχνά να φοράει το δέρμα ενός λιονταριού, που του έδινε την πονηριά, δύναμη και κυριαρχία του ζώου στον ζωικό κόσμο.
Οι ιστορίες τις Βίβλου είναι γεμάτες με αναφορές ζώων επίσης: Ο βασιλιάς Σολομώντας αναφέρεται ως το “λιοντάρι της Ιουδαίας”, και ο Ιησούς καλείται “αμνός του θεού”. Στην Ινδουιστική θρησκεία, οι αγελάδες θεωρούνται ιερές˙ και υπάρχουν θεοί-ζώα όπως ο Χάνουμαν, ο θεός πίθηκος ˙ και ο Γκανές, ο θεός ελέφαντας. Ο ζωδιακός κύκλος επίσης έχει πολλά ζώα όπως τα σύμβολά του, όπως και το Κινέζικο ημερολόγιο.
Οι πολιτισμικές ταυτίσεις με ζώα είναι τόσο δυνατές που ολόκληροι πολιτισμοί τα έχουν χρησιμοποιήσει ως σύμβολά τους. Για παράδειγμα, το δυνατό λιοντάρι, σύμβολο του θάρρους, έχει αντιπροσωπεύσει επί μακρών την Αγγλία ˙ και η εργατική μέλισσα, σύμβολο της αθανασίας και της ανάστασης, είχε επιλεγεί σαν έμβλημα και από τον Καρλομάγνο και από τον Ναπολέοντα για να αντιπροσωπεύσει τη Γαλλία.
Ίσως το πιο κοινό ζωικό σύμβολο όλων έχει υπάρξει ο αετός, ο οποίος έχει υιοθετηθεί και από αρχαίους και από σύγχρονους πολιτισμούς στον κόσμο. Αυτό το εκπληκτικό πουλί έχει συσχετισθεί με τους Έλληνες, τους Αιγύπτιους, τους Σουμέριους, τους Χετταίους και τους Ρωμαίους, οι οποίοι το χρησιμοποίησαν όλοι σαν έμβλημα των τρομερών αυτοκρατοριών τους. Ο αετός με το λευκό κεφάλι επιλέχθηκε επίσης για να αντιπροσωπεύει τη δύναμη και την ελευθερία των ΗΠΑ.
Στις μέρες μας, στην εμπορικά προσανατολισμένη κουλτούρα μας, εικόνες ζώων χρησιμοποιούνται συχνά στη διαφήμιση ή σαν λογότυπα επιχειρήσεων γιατί διαισθητικά ανταποκρινόμαστε στο νόημα των χαρακτηριστικών κάθε ζώου. Ξέρουμε τι σημαίνει το τζάγκουαρ όταν πρόκειται για ένα σπορ αυτοκίνητο – θα είναι ομαλό, γρήγορο και εκλεκτό, όπως το ζώο είναι από τα ταχύτερα και πιο σεβαστά στη ζούγκλα. Το αυτοκίνητο με τις μεγαλύτερες πωλήσεις της Dodge λέγεται Ram (κριάρι), γιατί όπως αυτό το ζώο, είναι σταθερό σε βραχώδες έδαφος.
Αλλά πέρα από τις αρχετυπικές εικόνες που χρησιμοποιούνται στην διαφήμιση, οι περισσότεροι από εμάς έχουν χάσει την αίσθηση σύνδεσής μας με όλα εκτός από τα κατοικίδια ζώα. Η μόνη μας επαφή με τα άγρια ζώα είναι να τα βλέπουμε στην τηλεόραση ή να τα παρακολουθούμε κλεισμένα σε κλουβιά στο ζωολογικό κήπο.
|
